Bước 1 — Ghép cặp 1-1, không cần đếm
Trước khi bé đếm số, bé đã có thể so sánh hai nhóm bằng cách ghép cặp. Ví dụ: 4 cái tách và 3 cái đĩa. Bé đặt từng tách lên một đĩa. Còn dư một tách — vậy “tách nhiều hơn đĩa”.
Cách dạy này gọi là “1-1 correspondence” và là cách bé hiểu so sánh tự nhiên nhất. Phụ huynh nên dùng đồ vật thật: đôi đũa và bát, bạn và ghế, bút và nắp bút.
Lưu ý: lúc này chưa cần ép bé nói “4 lớn hơn 3”. Bé chỉ cần thấy “bên này có dư”, là đủ.
Bước 2 — So sánh bằng cách đếm số lượng
Khi bé đã đếm vững 0–10, phụ huynh chuyển sang so sánh bằng số. Ví dụ: bên trái 5 quả táo, bên phải 3 quả táo. Bé đếm cả hai bên, rồi nói “5 nhiều hơn 3” hoặc “3 ít hơn 5”.
Đây là cầu nối tới khái niệm số. Bé bắt đầu cảm nhận thứ tự: 1 < 2 < 3 < … < 10. Tức số đứng sau lớn hơn số đứng trước.
Một mẹo: vẽ một dãy số 0–10 trên giấy hoặc đường thẳng. Bé chỉ tay vào hai số rồi nói số nào ở bên phải lớn hơn. Bé sẽ hiểu thứ tự rất nhanh.
Bước 3 — Giới thiệu dấu >, <, =
Khi bé đã chắc khái niệm, mới đến lúc giới thiệu ký hiệu. SGK Toán 1 Kết nối tri thức gợi ý mẹo “miệng cá há về phía số lớn”. Bé nhìn ký hiệu > như miệng cá đang há, há về phía nào thì bên đó có số lớn hơn.
Phụ huynh có thể vẽ con cá đơn giản: hai cái răng nhọn quay về số 5, đuôi cá hướng về số 3. Bé nhớ rất nhanh.
Dấu = (bằng) cũng cần được học rõ: hai vạch song song như hai bên cán cân. Khi nào hai bên bằng nhau thì cán cân nằm ngang.
Bài tập gia đình theo từng bước
Sáng: phân loại đôi tất. Mẹ đặt 4 chiếc bên trái, 5 chiếc bên phải. Bé ghép cặp 1-1, xem bên nào còn dư.
Trưa: so sánh đĩa thức ăn. “Đĩa cá nhiều miếng hơn hay đĩa rau?” Bé đếm và trả lời.
Tối: chơi “con cá”. Vẽ hai số ngẫu nhiên, bé vẽ con cá có miệng há đúng hướng. Trò chơi 5 phút mà luyện đủ cả khái niệm và ký hiệu.
Khi bé nhầm hướng dấu — phải làm gì?
Đừng vội sửa hay la. Khi bé viết “3 > 5”, hỏi lại: “Số nào lớn hơn, 3 hay 5?” Bé sẽ trả lời “5”. Tiếp: “Vậy miệng cá há về phía nào?” Bé tự nhận ra phải sửa.
Sai dấu là chuyện cực kỳ phổ biến ở bé lớp 1. Lý do: khái niệm thứ tự và ký hiệu hai chiều cùng lúc rất nhiều cho một đứa trẻ 6 tuổi. Lặp lại bằng đồ vật, dần dần ký hiệu sẽ ăn vào trí nhớ.
Nếu bé sai liên tục, quay lại bước 1: ghép cặp đồ vật. Củng cố khái niệm trước, ký hiệu sẽ theo sau tự nhiên.